Ngày 21/5/2026, tại Hà Nội, Hội thảo cấp quốc gia góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được tổ chức bởi Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp với Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước.
Ngày 21/5/2026, tại Hà Nội, Hội thảo cấp quốc gia góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước được tổ chức bởi Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp với Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước. Hội thảo tập trung trao đổi, đề xuất hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm quyền của người bị thiệt hại và nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong thực thi công vụ.
Tham gia Hội thảo, TS. Trần Thị Bích Nga, giảng viên Khoa Luật Kinh tế, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, đóng góp tham luận “Hoàn thiện phạm vi và thủ tục trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong dự thảo Luật sửa đổi”. Bài viết tiếp cận dự thảo từ ba bình diện: văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường; phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; thủ tục giải quyết và cơ chế bảo đảm thực hiện.
Luận điểm xuyên suốt của tham luận là việc sửa đổi pháp luật không thể chỉ dừng ở mở rộng các trường hợp được bồi thường, mà phải bảo đảm quyền được bồi thường có thể thực hiện trên thực tế. Theo tác giả, yêu cầu hoàn thiện dự thảo cần đồng thời hướng tới bồi thường đầy đủ, kịp thời, công bằng, minh bạch và khắc phục những rào cản khiến người bị thiệt hại khó tiếp cận cơ chế bảo vệ quyền.
Về căn cứ yêu cầu bồi thường, tham luận đề xuất cụ thể hóa tiêu chí xác định hành vi trái pháp luật trong kết luận nội dung tố cáo và kết luận thanh tra. Các văn bản này cần thể hiện rõ hành vi, chủ thể thực hiện và nội dung liên quan đến thiệt hại, hạn chế việc từ chối hoặc kéo dài giải quyết với lý do kết luận chưa rõ. Trường hợp cần giải thích, bổ sung tài liệu, cơ quan giải quyết bồi thường phải chủ động phối hợp với cơ quan ban hành kết luận, thay vì chuyển gánh nặng đó sang người yêu cầu.
Về phạm vi trách nhiệm bồi thường, tác giả kiến nghị làm rõ, mở rộng khái niệm người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân, bảo đảm bao quát cả người cung cấp thông tin, hỗ trợ xác minh, cung cấp chứng cứ và những quan hệ phụ thuộc thực tế cần được bảo vệ. Đồng thời, cần xem xét trách nhiệm đối với trường hợp áp dụng biện pháp bảo vệ không đầy đủ, không đúng hoặc làm lộ thông tin bảo vệ; bổ sung trường hợp chậm chấp hành, chấp hành không đầy đủ hoặc không đúng nội dung bản án, quyết định hành chính đã có hiệu lực pháp luật mà gây thiệt hại. Đây cũng là những kiến nghị được ghi nhận trong bản tin của Tạp chí Dân chủ và Pháp luật về Hội thảo.
Về thủ tục giải quyết, tham luận nhấn mạnh yêu cầu phân bổ nghĩa vụ chứng minh phù hợp với sự bất cân xứng thông tin giữa người dân và cơ quan nhà nước. Người yêu cầu cung cấp tài liệu trong khả năng hợp lý; cơ quan giải quyết có trách nhiệm chủ động thu thập, xác minh tài liệu thuộc hệ thống công quyền. Đối với thương lượng, phần nội dung đã thống nhất cần được quyết định và chi trả độc lập, không buộc người bị thiệt hại phải chờ kết quả giải quyết toàn bộ phần còn tranh chấp.
Để bảo đảm hiệu quả thực thi, bài viết còn đề xuất tăng cường tính khách quan của cơ quan giải quyết, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình; xử lý tình trạng chậm giải quyết, chậm cấp kinh phí, chậm chi trả. Chuyển đổi số phải đi cùng bảo mật thông tin và hỗ trợ tiếp cận, không làm phát sinh rào cản mới đối với người yếu thế.
Thông điệp của nghiên cứu được tác giả khái quát trong phần kết luận:
“Giá trị của một đạo luật về bồi thường nhà nước không nằm ở số lượng trường hợp được liệt kê, mà ở khả năng làm cho quyền được bồi thường trở thành quyền có thể thực hiện được.”