Chín tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng GDP 9,01%, một trong những kết quả nổi bật nhất của giai đoạn gần đây. Công nghiệp - xây dựng, dịch vụ, đầu tư, tiêu dùng, FDI và thương mại đều cho thấy sức bật rất tích cực. Báo cáo Kinh tế vĩ mô của Nhóm Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (HUB), chỉ ra một câu hỏi quan trọng hơn: làm thế nào để tăng trưởng cao hôm nay được chuyển hóa thành tăng trưởng hai con số bền vững trong nhiều năm tới?
Báo cáo chuyên khảo “Việt Nam và giải bài toán tăng trưởng hai con số trong năm 2026” không tiếp cận mục tiêu tăng trưởng hai con số như một bài toán mở rộng GDP bằng mọi giá. Thay vào đó, tài liệu đặt tăng trưởng trong mối quan hệ với năng suất, năng lực công nghệ, chất lượng đầu tư, sức mạnh của doanh nghiệp nội địa, ổn định tài chính và nguồn nhân lực chất lượng cao. Từ góc nhìn này, câu chuyện kinh tế Việt Nam năm 2026 không chỉ là câu chuyện về tốc độ, mà là câu chuyện về sự chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
Một nền kinh tế đang tăng tốc rõ rệt
Theo Tổng cục thống kê, Tổng sản phẩm trong nước (GDP) Việt Nam có xu hướng gia tăng rõ theo các Quý của năm 2026: Quý I tăng 8,15%, Quý II tăng 8,81%, Quý III tăng 9,95%, kết quả là GDP 9 tháng đầu năm 2026 tăng 9,01% so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng tiếp tục được củng cố qua từng quý của năm 2026.
Tăng trưởng được duy trì trên cả ba khu vực. Nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02%; đóng góp 5,35% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế. Công nghiệp và xây dựng tăng 11,21% đóng góp 49,62%; khu vực dịch vụ tăng 8,69% đóng góp 45,03%.
Điểm đáng chú ý của 9 tháng năm 2026 không chỉ là tăng trưởng cao, mà là việc nhiều động lực - công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, tiêu dùng, đầu tư và FDI - đang cùng lúc hỗ trợ nền kinh tế. Ngoài ra, chính sách tiền tệ được điều hành linh hoạt, thanh khoản hệ thống được duy trì và tỷ giá trong tầm kiểm soát. Cân đối ngân sách ghi nhận trạng thái tương đối tích cực, tạo thêm dư địa cho đầu tư phát triển.
Một số thách thứ chủ yếu
Phía sau các con số tích cực là những vấn đề cấu trúc mà báo cáo cho rằng Việt Nam cần xử lý sớm. Trước hết, TFP chưa cho thấy sự bứt phá tương xứng với tốc độ mở rộng GDP. Năng suất lao động tiếp tục tăng nhưng khoảng cách với nhiều nền kinh tế trong khu vực vẫn còn. Điều này cho thấy tăng trưởng hiện nay vẫn dựa đáng kể vào việc huy động thêm vốn, lao động, đất đai và mở rộng công suất. Thứ hai, khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò chi phối trong xuất khẩu. Mô hình này giúp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu, nhưng liên kết công nghệ và giá trị gia tăng với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Các khâu có giá trị cao như R&D, thiết kế, phần mềm, phát triển sản phẩm và dịch vụ kỹ thuật vẫn chủ yếu do các tập đoàn đa quốc gia đảm nhiệm. Thứ ba, nền tảng đổi mới sáng tạo nội địa còn mỏng. Tổng chi cho R&D còn thấp so với các nền kinh tế dẫn đầu trong khu vực. Tỷ lệ lao động có kỹ năng số trung cấp cũng còn hạn chế. Hạ tầng trung tâm dữ liệu, điện toán hiệu năng cao, cloud và nguồn điện ổn định cho các ngành công nghệ cao vẫn chưa phát triển tương xứng với mô hình trung tâm công nghệ. Vì vậy, tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào mở rộng tín dụng hoặc chi tiêu quy mô lớn; điều quan trọng hơn là nâng hiệu quả của từng đơn vị vốn.
Tăng trưởng cao trên nền động cơ mới
Từ những phân tích trên, Báo cáo cho thấy mục tiêu tăng trưởng cao cần được đặt trong khuôn khổ ổn định vĩ mô và các động lực mới. Trong ngắn hạn, đẩy nhanh các dự án đầu tư công có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa lớn, hỗ trợ dòng tín dụng vào sản xuất - kinh doanh và công nghệ, đồng thời giám sát chặt tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro. Trong trung hạn, trọng tâm chuyển sang năng lực hấp thụ: doanh nghiệp nội địa với mô hình 3I Con đường từ vốn đến gia tăng năng suất. Trong dài hạn, năng suất, công nghệ lõi và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực chính (Từ sản xuất cho AI đến tăng trưởng nhờ AI) và Phát triển Nguồn Nhân lực Chất lượng cao.
Nhìn tổng thể, bức tranh 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Nền kinh tế duy trì tốc độ cao, cơ cấu động lực đa dạng hơn và đang đứng trước những cơ hội lớn từ tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đầu tư công nghệ, AI và chuyển đổi số. Nếu chuyển hóa được dòng vốn, công nghệ và hội nhập thành năng suất, doanh nghiệp nội địa mạnh và năng lực đổi mới sáng tạo, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ không chỉ là một mục tiêu định lượng của riêng năm 2026, mà có thể trở thành nền tảng của một quỹ đạo phát triển mới.
Đó cũng là thông điệp lớn nhất mà Báo cáo Kinh tế vĩ mô HUB năm 2026 gợi mở: Việt Nam đã có động lực để tăng tốc; thách thức quyết định từ đây là chất lượng của quá trình chuyển đổi - từ tăng trưởng dựa trên nguồn lực sang tăng trưởng dựa trên năng suất, tri thức và năng lực nội sinh.
Phiên đối thoại chuyên gia có sự đồng hành của các nhà khoa học, nhà quản lý uy tín:
• GS.TS. Nguyễn Đức Trung – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• GS.TS. Trần Thọ Đạt – Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân
• GS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo – Phó Giám đốc Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, Đại biểu Hội đồng Nhân dân TP.HCM
• GS.TS. Lê Quốc Hội – Phó Hiệu trưởng Trường Kinh tế và Quản lý công; Tổng biên tập Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc Dân
• Ông Nguyễn Xuân Thành – Chuyên gia Kinh tế; Đại học Fulbright Việt Nam
Thông tin hội thảo
• Thời gian: 13h30 – 16h00, ngày 12/10/2026 (thứ Hai)
• Địa điểm: Hội trường lầu 2, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, số 36 Tôn Thất Đạm, phường Sài Gòn, TP. Hồ Chí Minh
Ban Tổ chức trân trọng kính mời Quý nhà khoa học, Quý Thầy/Cô và Quý vị quan tâm tham dự Hội thảo Kinh tế vĩ mô lần thứ 17.